Concepción Arenal Ponte

Concepción Arenal Ponte naceu o 30 de xaneiro de 1820 nun barrio de Ferrol e faleceu en 1893 en Vigo. 

O seu pai foi un liberalista que estivo en prisión por oporse ao réxime de Fernando VII, o que acelerou a súa morte. Isto provocou unha mala situación económica e, polo tanto, que o resto da familia tivera que trasladarse de residencia. Asistiu á universidade con vestimenta masculina debido á situación de desigualdade de dereitos entre homes e mulleres. Por  esta razón denuncia a situación da muller a través de diferentes obras, nas que critica que as mulleres só poidan desempeñar determinados oficios, a diferencia dos soldos entre homes e mulleres, a supeditación da muller ao home, as diferencias entre a educación de ambos xa que a das mulleres era mínima e orientada ao fogar mentres que a dos homes estaba orientada ao poder tanto na familia como na sociedade…Participa en diferentes proxectos para a educación da muller xa que culpabiliza á ignorancia das mulleres sobre os seus dereitos e defende que é necesario transformar á muller nunha muller forte e empoderada.

A preocupación pola problemática social tomou especial relevancia na primeira metade do século XIX. Todo en Concepción Arenal é cuestión social, xa que todos os ámbitos que ela aborda (como a cuestión penal, a cuestión da muller…) teñen que ver coa problemática social do seu tempo. Segundo a definición proposta por ela mesma, a cuestión social é “todo problema que para resolverse necesita auxilio da sociedade”.

 Algunhas da súas ideas con respecto á sociedade son: Resalta a pouca atención que se lles dedica aos nenos en España, denunciando a explotación e opresión que padecen no traballo. Valora positivamente os cambios sociais, xa que cre no progreso do ser humano. Non cuestiona a existencia de clases sociais. Para ela a clase media é a favorita e o modelo a seguir, e proporciona unha ideoloxía moral e relixiosa para aceptar esa división. Móstrase partidaria do liberalismo económico, criticando o laissez faire, laissez passer francés. A intervención do Estado debe ser mínima, excepto no que se refire á beneficencia. O mal social é a miseria, pero non a pobreza, xa que a miseria  pódese combater porque non é algo inevitable, mentres que a pobreza é algo natural que non se pode eliminar.

Desde finais do século XVIII houbo unha profunda transformación en toda Europa con respecto ao asunto penitenciario, onde se deixa de manter un sistema penal caracterizado pola crueldade (azotes, torturas, mutilacións corporais…) e a teatralidade (espectacularidade) para pasar a defender un sistema máis humanitario e discreto (desaparece o castigo público). Concepción Arenal  móstrase firme defensora desta reforma penitenciaria. Ela entende que a pena pode ser un medio de purificación do culpable se é ben utilizada, sen embargo, o que nunca se cuestionou é que o castigo fora por medio do encerro. Arenal  empéñase ao longo de todo o seu pensamento en substituír a coacción física por a psíquica. En 1863 foi nomeada Visitadora de prisións para mulleres, cargo creado especificamente para ela.  Nas súas visitas, Concepción Arenal  preocupouse sempre dos presos, tratando de comprendelos. Despois da súa morte atribuíselle o lema “odia o delito e compadece o delincuente”, co que resume o seu pensamento penal.

  En 1871 é nomeada secretaria da Cruz Vermella, e durante a terceira guerra carlista atenderá persoalmente aos  feridos de guerra no hospital de Miranda do Ebro.

Na súa obra La cuestión social, que inclúe Cartas a un obrero e Cartas a un señor, Concepción Arenal trata o tema da situación social de pobreza e miseria que os traballadores vivían naquela época.